گزارش ویژه "الفبا"
گزارش ویژه "الفبا"
گزارش ویژه "الفبا"
گزارش ویژه "الفبا"
سالگرد دفاع حزب توده از "دادگاه های انقلابی"
مکاتبه نصیری و جعفریان
ترجمه کتاب عبدالرحمان بدوی

...




آزادی در خـطـر


 گزارش ویژه "الفبا"   آیا پایه های “ آزادی” سست شده است؟ 

آزادی در خـطـر

 


" تمام درزها و گوشه و کنارهای برج در حال تخریب است و آب از همه جای برج در حال ورود به پی و شالوده آن است. اگر هرچه سریعتر به داد آن نرسیم حتما خراب خواهد شد"، این سخنان مدیر مجموعه "سنگ و گوهر" مجموعه برج آزادی در نیمه نخست دهه 90 به یکباره باعث ایجاد موجی از نگرانی ها درباره وضعیت برج آزادی شد.


برجی که 4 دهه از احداث آن می گذرد اما طبق گفته معمار و طراح این "نماد ملی"، در ساخت آن از بهترین و مرغوبترین سنگها و فلزات استفاده شده بود.

عباس امانت درباره این موضوع چند سال پیش از این گفته بود؛« این بنا سنگ هایی دارد که در قسمت پایین برج 3.2 متر طول و 1.6 متر ارتفاع دارند و کار دست سنگتراشانی است که به نظر من یک کار بی نظیری انجام داده اند... مهندس مشاوری که برج را طراحی کرده، یک از بهترین ها در دنیاست».

اما از چند سال قبل که شهرداری تهران و سازمان میراث فرهنگی عملیات مرمت برج آزادی را آغاز کردند، نگرانی های درباره عدم کار ِ کارشناسی در این زمینه توسط شهرداری و میراث فرهنگی بوجود آمد.

این نگرانی ها حتی به مرحله ای رسید که سازمان میراث فرهنگی فعالیتهای شهرداری تهران در زمینه مرمت برج را به "فاجعه ای دردناک در تاریخ ساماندهی آثار تاریخی" تشبیه کرد.

عباس امانت طراح برج آزادی نیز در آن هنگام نگرانی های خود را اینگونه اعلام کرد؛«از آنجا که بخش های زیر زمینی میدان خیلی بزرگ است، صدمه دیدن عایق ها یعنی قیرگونی دیوارها و سقف ها و نفوذ رطوبت مساله ای جدی است که باید فورا به آن رسیدگی شود. چون نفوذ آب در طول زمان، بتن را ضعیف می کند».

اما 5 سال پس از این ابراز نگرانی ها مشخص شد که نفوذ آب به شالوده برج آزادی،خطر تخریب را با خود برای نماد معماری مدرن در ایران به ارمغان آورده است و نکته قابل توجه آنکه مسئولان مجموعه فرهنگی برج آزادی این خطر را باعث عدم انجام "کارهای فنی و اصولی" در دوران مرمت برج دانسته اند.

روابط عمومی مجموعه فرهنگی برج آزادی در آن دوران پس از انتشار خبر نفوذ آب به شالوده این برج اینگونه به تایید این مطلب پرداخت؛ « نشت و نفوذ آب به سطح زیرین برج آزادی، مورد توجه این مجموعه بوده است و با بررسی به عمل آمده توسط کارشناسان مرتبط به نظر می‌رسد نفوذ آب بیشتر از محل تداخل عایق با ریشه‌های درخت، درختچه‌ها، کناره‌های فضای سبز متصل به سنگ فرش و راه‌پله ها و عدم انجام عایق کاری فنی و اصولی در سطح کلی فضای محوطه برج آزادی هنگام بازسازی در سال 1386 بوده است».

این توضیحات روابط عمومی برج آزادی چندی بعد با تایید مدیر وقت این برج نیز همراه شد، آنجا که غلامحسین شاه‌علی در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد؛ « نفوذ آب به برج آزادی از 8 سال پیش آغاز شده و اگر این مشکلات به صورت مقطعی مطرح و دوباره به فراموشی سپرده شود اتفاقات جبران‌ناپذیری برای برج آزادی رخ خواهد داد».

شاه علی درباره این مسئله که چگونه است ضمن آگاهی از نفوذ آب به برج از 8سال گذشته تا کنون اقدامی موثر در اینباره انجام نگرفته است،گفت؛ « یکی از اشکالات ایران در همه بخشهای مدیریتی تغییرات زود به زود مدیران است و تا مدیری در فاصله یکی دو سال تصمیم بر برنامه‌ریزی می‌گیرد، او را عوض می کنند. ما با بنیاد رودکی و مجموعه آزادی مکاتباتی داشتیم همچنین شورای شهر تهران، میراث فرهنگی و کمیسیون گردشگری مجلس را نیز دعوت به همکاری کردیم تا بحث ترمیم و بازسازی به خوبی انجام شود و درغیر این صورت اتفاقات ناگواری می‌افتد».

در آن دوران بر اساس نظر مدیر برج آزادی برای جلوگیری از وقوع این اتفاقات ناگوار،به 5 میلیارد تومان هزینه نیاز بود.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران در آن دوران پس از انتشار خبرهایی درباره ترک خوردگی پایه های برج آزادی،این مسئله را تکذیب کرد.

محمدحسین فراهانی که جهت انجام مقدمات طرح ترمیم و بازسازی برج آزادی از این برج دیدن کرده بود درحالی ترک خوردگی پایه های برج را تکذیب کرد که راهی جز تایید نفوذ آب به شالوده برج و وجود خطر تخریب برج در ادامه این روند،نداشت.

از همین رو توافقات میان میراث فرهنگی و مدیریت مجموعه برج آزادی به آنجا انجامید که مسئولان برج یک سازه  خیمه‌ای را پس از تائید کارشناسان روی گنبد رک بالای برج نصب کرده تا از نفوذ بیشتر آب جلوگیری شود،و پس از انجام اینکار عملیات ترمیم و بازسازی برج آغاز شود.

اما از طرفی این امکان وجود دارد که پس از نصب این سازه خیمه مانند روی گنبد برج،با پایان فصل زمستان و اتمام بارندگی ها، مسئولان باردیگر پروژه ترمیم برج را نیمه کاره رها کرده و بازهم ماجرای سال 86 تکرار شود.

همان ترمیم های موضعی و نمایشی که مدیر وقت برج آزادی درباره آنها می گفت ؛«البته قبلا نیز چند بار کار ترمیم فصلی و موضعی صورت گرفته بود ولی تاکنون کار کارشناسی و اصولی صورت نگرفته است».

و اینک پس از گذشت حدود 4 سال از آن ماجراها بار دیگر خبرهایی مبنی بر آسیب دیدگی پایه های برج آزادی در برخی از رسانه ها منتشر شده است.

و البته اینبار نیز شهردار منطقه 9 تهران اینگونه اخبار را به کلی تکذیب می کند.



سیدعلی مفاخریان با بیان اینکه میدان آزادی شامل چند آبنمای مختلف در حاشیه و رینگ پیرامونی و خطی در خود میدان است، گفت: رینگ بیرونی 4 آبنما دارد که بعد از 20 سال خاموشی 22 بهمن ماه سال گذشته با رفع مشکلات فعال شد.

به گفته شهردار منطقه 9 تهران، آبنمای مرکزی میدان یک آبنمای خطی و یک آبنمای کروی دارد که بخش آبنمای مرکزی مشکلی برای گذر آب ندارد اما آبنمای خطی مشکلاتی دارد که باید برطرف شود.

وی با اشاره به اینکه گذردهی آب ربطی به وجود آب در میدان ندارد و مربوط به شبکه زه کش موجود در میدان آزادی است که در سال های گذشته به دلیل مرمت آسیب دیده خاطرنشان کرد: مرمت این شبکه را دچار اختلال کرده و معاونت فنی و عمرانی و سازمان زیباسازی شهر تهران در حال رسیدگی به مشکلات منافذ و گذردهی آب هستند و این مساله نیازمند مطالعات جامع تر است تا نقاط نفوذپذیر شناسایی و برطرف شود.

نیاز برج آزادی به ترمیم و بازسازی چندین باره در سالیان اخیر ضرورتی انکارناپذیر است اما این پروژه ترمیم و بازسازی نیز حتی اگر به صورت کامل و با انجام کارشناسی های دقیق انجام بگیرد تنها یک بخش از نگهداری و حفاظت از برج آزادی است و بخش مهم دیگر در اینباره ساماندهی خیابانها و سازه های اطراف برج آزادی است که در 4 دهه گذشته گسترش بی رویه ای داشته است.

ترافیک فراوان اطراف این برج و آلودگی هوای ناشی از آن یکی از مهم ترین عوامل تهدید استواری برج آزادی بشمار می رود. کارشناسان حتی از رطوبتی که از آبپاشی سبزه های اطراف برج نیز حاصل می شود در زمینه تهدید ساختمان برج احساس خطر می کنند و با این وجود تصور کنید که این آلودگی های فراوان ناشی از عبور و مرور خودروهای فراوان از جمله خودروهای سنگین در مرور زمان با برج آزادی چه خواهد کرد.

سنگهای بکار رفته در برج آزادی نیز که از جنس مرمر جوشقان می باشند به دلیل ترکیب آهکی که دارند،به شدت در معرض آسیب دیدیگی بر اثر آلودگی هوا می باشند.

تمامی این عوامل این روزها دست به دست هم داده اند تا این روزها بار دیگر آزادی را تهدید کنند.